Nhà văn Nga K.Paustovsky từng viết: “Nếu người nghệ sĩ không có một tình yêu lớn, một sự thấu thị lớn đối với cuộc đời, anh ta sẽ không bao giờ tìm thấy những viên ngọc quý ẩn giấu trong lòng đất”. Là một giáo viên đã gắn bó với bụi phấn và trang sách tôi luôn dùng lăng kính của tâm hồn để quan sát và cảm nhận cuộc sống xung quanh. Tôi đã từng say sưa trước những áng thơ cổ điển, từng khóc cười cùng những số phận nhân vật trên trang giấy. Nhưng có một điều tôi nhận ra rằng, những "viên ngọc quý" đẹp đẽ nhất, rực rỡ nhất đôi khi chẳng nằm ở đâu xa xôi trong sách vở, mà nó đang hiện hữu ngay bên cạnh chúng ta, trong những con người bình dị, thầm lặng cống hiến cho đời.

            Hưởng ứng phong trào thi đua yêu nước và cuộc thi viết về gương điển hình tiên tiến, "Người tốt, việc tốt" của xã Dân Hòa năm 2026, lòng tôi lại thôi thúc phải đặt bút viết về một người đồng nghiệp như thế. Một người thầy giáo, một người anh, một người đồng chí đã cùng chúng tôi chia ngọt sẻ bùi dưới mái trường THCS Nguyễn Đức Lượng thân yêu. Người mà khi nhắc đến, cả hội đồng sư phạm và biết bao thế hệ học trò đều dành trọn niềm kính trọng, yêu mến: Thầy giáo dạy Vật lí Nguyễn Mã Lực – Tổ trưởng tổ Khoa học Tự nhiên.

          Người ta thường nghĩ, những thầy giáo dạy tự nhiên, đặc biệt là môn Vật lí, sẽ là những người khô khan với những định luật, những công thức, những dòng mạch điện chằng chịt và những bài toán cơ học nhức đầu. Nhưng người đồng nghiệp của tôi thì hoàn toàn khác. Thầy sinh năm 1976 – tuổi Bính Thìn, cái tuổi của sự bền bỉ, kiên cường và đầy khát vọng. Sinh ra và lớn lên ngay trên mảnh đất thôn Phương Nhị, xã Dân Hòa, Hà Nội, ở thầy vẹn nguyên cái chất mộc mạc, chân chất của một người con đất trăm nghề. Ấn tượng đầu tiên của bất kỳ ai khi gặp thầy chính là dáng người nhỏ nhắn, thư sinh. Thầy không có một vóc dáng cao lớn, bệ vệ, nhưng bù lại, thầy sở hữu một năng lượng sống tích cực vô bờ bến.

Hình ảnh thầy Nguyễn Mã Lực

          Chúng tôi vẫn thường ví thầy như một "nguồn điện" luôn rực sáng. Thầy rất vui tính và có khiếu hài hước tự nhiên. Mỗi khi thầy xuất hiện ở văn phòng hội đồng, không khí như được sưởi ấm bởi những câu chuyện hóm hỉnh, những lời động viên chân thành và nụ cười rạng rỡ thường trực trên môi. Cái tính cách nhiệt tình, xởi lởi ấy khiến khoảng cách giữa các đồng nghiệp như bị xóa nhòa, khiến cho những áp lực của nghề dạy học cũng theo đó mà nhẹ nhàng vơi bớt. Nhưng đằng sau cái vẻ ngoài vui vẻ, có phần xuề xòa ấy lại là một tinh thần làm việc nghiêm túc, một ngọn lửa nhiệt huyết luôn bùng cháy đối với sự nghiệp trồng người. Với năng lực chuyên môn vững vàng và uy tín cao trong tập thể, thầy được tin tưởng giao trọng trách là Tổ trưởng tổ Khoa học Tự nhiên. Đây là một tổ chuyên môn lớn, bao gồm nhiều phân môn từ Toán, Lí, Hóa, Sinh, Tin, Công nghệ. Việc quản lý và gắn kết một tập thể đa dạng như vậy chưa bao giờ là điều dễ dàng. Thế nhưng, bằng cái tâm và cái tầm của mình, thầy đã xây dựng tổ trở thành một khối đoàn kết vững chắc, luôn dẫn đầu trong các phong trào thi đua của nhà trường.

             Trong công việc, thầy luôn là người "gương mẫu" – hai chữ viết ra thì dễ nhưng để thực hiện trọn vẹn thì cần cả một sự hy sinh. Thầy luôn đi sớm, về muộn, chuẩn bị giáo án chu đáo từng chi tiết. Năm 2026, khi ngành giáo dục đang tiếp tục chuyển mình mạnh mẽ với chương trình giáo dục phổ thông mới, việc đổi mới phương pháp dạy học phân môn Vật lí đòi hỏi người giáo viên phải tư duy, sáng tạo không ngừng. Thầy không nề hà khó khăn, chủ động tự học, tự nghiên cứu để ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy. Những tiết học Vật lí của thầy không còn là những con số, những định luật khô khan trên bảng đen nữa, mà trở thành những cuộc hành trình khám phá thế giới tự nhiên đầy lý thú thông qua các mô hình trực quan, các thí nghiệm sinh động. Là người đứng đầu tổ chuyên môn, thầy luôn dìu dắt, giúp đỡ các giáo viên trẻ. Tôi đã chứng kiến nhiều lần thầy ngồi hàng giờ liền để góp ý từng slide bài giảng, chỉ dẫn từng cách đặt câu hỏi gợi mở cho các đồng nghiệp trẻ chuẩn bị thi giáo viên giỏi. Thầy chia sẻ kinh nghiệm một cách vô tư, không giấu nghề, với một mong muốn duy nhất: “Mình làm tốt, đồng nghiệp mình làm tốt thì học trò quê mình mới được nhờ”. Sự gương mẫu của thầy không mang tính áp đặt, mệnh lệnh mà nó thấm dần vào mỗi thành viên trong tổ bằng chính sự nể phục và tự nguyện noi theo.

             Nói đến sự nghiệp của thầy, không thể không nhắc đến "thương hiệu" làm nên tên tuổi của thầy tại ngành giáo dục xã nhà: đó là công tác bồi dưỡng học sinh giỏi phân môn Vật lí. Bồi dưỡng học sinh giỏi là một công việc nhọc nhằn, ví như người thợ đi tìm và mài giũa những viên ngọc thô. Nó đòi hỏi người thầy không chỉ có kiến thức uyên thâm mà phải có một sự kiên nhẫn tột cùng. Nhiều năm qua, thầy được nhà trường và Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Thanh Oai (cũ) tin tưởng giao nhiệm vụ phụ trách đội tuyển học sinh giỏi Vật lí của trường, của huyện và tham gia bồi dưỡng đội tuyển cấp thành phố. Dưới sự dẫn dắt của thầy, căn phòng học bồi dưỡng vào những buổi chiều muộn hay những ngày nghỉ cuối tuần luôn sáng đèn. Nhìn dáng người nhỏ bé của thầy đứng bên bảng, say sưa giảng bài, mồ hôi thấm đẫm vai áo nhưng ánh mắt lại lấp lánh niềm vui khi học trò tìm ra lời giải cho một bài khó, tôi thấy lòng mình dâng lên một niềm cảm phục sâu sắc. Thầy hiểu tâm lý học trò, biết khích lệ đúng lúc, biến những áp lực thi cử thành niềm đam mê khám phá khoa học. "Quả ngọt" từ sự vun trồng ấy thật xứng đáng. Nhiều năm liên tục, đội tuyển học sinh giỏi Vật lí do thầy phụ trách luôn gặt hái được những thành tích vang dội. Những giải Nhất, giải Nhì, giải Ba cấp huyện; rồi đến những giải cao trong kỳ thi học sinh giỏi cấp Thành phố Hà Nội cứ nối đuôi nhau về với trường THCS Nguyễn Đức Lượng. Những học trò trường THCS Nguyễn Đức Lượng, nhờ có sự nâng cánh của thầy, đã tự tin bước vào những trường chuyên, lớp chọn, mở ra những chân trời tương lai tươi sáng. Thành tích ấy không chỉ mang lại vinh quang cho nhà trường, cho quê hương Dân Hòa trong phong trào thi đua yêu nước, mà quan trọng hơn, nó đã thắp lên niềm tin vào tri thức cho biết bao thế hệ trẻ nơi đây.

          Nếu chỉ nhìn thầy trên bục giảng với vẻ nghiêm túc của một nhà khoa học, ít ai biết rằng ngoài đời, thầy còn là một "tay vợt" cự phách. Thầy đặc biệt yêu thích và chơi rất tốt các môn thể thao, tiêu biểu là cầu lông và bóng bàn. Sau những giờ lên lớp căng thẳng, người ta lại thấy thầy trong bộ trang phục thể thao năng động trên sân trường hoặc câu lạc bộ của xã. Khi cầm cây vợt cầu lông hay đứng trước bàn bóng bàn, thầy như biến thành một con người khác: nhanh nhẹn, thanh thoát và đầy chiến thuật. Những đường cầu sắc bén, những cú giật bóng bàn ngoạn mục của thầy luôn nhận được sự cổ vũ nồng nhiệt của đồng nghiệp và học sinh. Thầy không chỉ chơi thể thao để rèn luyện sức khỏe cho bản thân, mà còn là người truyền cảm hứng, khuấy động phong trào thể dục thể thao của trường và của địa phương. Thầy quan niệm: “Một trí tuệ minh mẫn chỉ có thể có trong một cơ thể khỏe mạnh. Thầy cô có khỏe, có vui thì bài giảng mới sinh động được”. Chính tinh thần thể thao ấy đã giúp thầy duy trì được sự dẻo dai, giữ cho tâm hồn luôn tươi trẻ, lạc quan trước mọi áp lực của cuộc sống.

Hình ảnh thầy Nguyễn Mã Lực tham gia thi thể thao

          Người ta thường nói: “Phía sau sự thành công của một người đàn ông luôn có bóng dáng của một người phụ nữ”, nhưng tôi muốn bổ sung thêm: “Phía sau một người thầy giáo giỏi giang ngoài xã hội là một người đàn ông trách nhiệm với gia đình”. Thầy chính là minh chứng rõ nét nhất cho điều đó. Dù công việc trường lớp, tổ chuyên môn và lịch dạy bồi dưỡng có bận rộn đến đâu, thầy luôn biết cách sắp xếp khoa học để dành thời gian cho gia đình nhỏ của mình tại thôn Phương Nhị. Đối với vợ, thầy là một người chồng mực thước, yêu thương, luôn chia sẻ những lo toan, nhọc nhằn trong cuộc sống hàng ngày. Đối với các con, thầy là một người cha bao dung nhưng cũng đầy nghiêm khắc, là tấm gương sáng về đạo đức và nghị lực sống để các con soi vào. Nhìn cách thầy chăm sóc gia đình, cách các con thầy ngoan ngoãn, học giỏi và trưởng thành, chúng tôi hiểu rằng, thầy đã thành công trong việc xây dựng một "tổ ấm" đúng nghĩa – nơi bão dừng sau cánh cửa, nơi tiếp thêm sức mạnh để thầy cống hiến trọn vẹn cho sự nghiệp trồng người.

Hình ảnh thầy Nguyễn Mã Lực bên gia đình nhỏ của mình

         Năm 2026, xã Dân Hòa đang trên đà đổi mới, hòa mình vào dòng chảy phát triển chung của Thủ đô và đất nước. Trong phong trào thi đua yêu nước, mỗi người dân Dân Hòa đều đang đóng góp một viên gạch để xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp. Và thầy giáo của chúng tôi – người con của thôn Phương Nhị – chính là một viên gạch hồng, một bông hoa đẹp trong vườn hoa "Người tốt, việc tốt" ấy. Thầy lặng lẽ làm tốt nhất công việc của mình bằng tất cả tình yêu thương và trách nhiệm. Sự cống hiến thầm lặng của thầy như dòng sông Đáy hiền hòa chảy qua quê hương, cứ âm thầm bồi đắp phù sa cho những bờ bãi thêm xanh, cho những mùa màng bội thu.

         Cố thủ tướng Phạm Văn Đồng từng nói: “Nghề dạy học là nghề cao quý nhất trong các nghề cao quý, nghề sáng tạo ra những con người sáng tạo”. Nhìn lại hành trình cống hiến thầm lặng của thầy, ta càng thấm thía hơn giá trị của những điều bình dị mà cao cả. Thầy không chọn cách tỏa sáng rực rỡ, mà chọn làm một đốm lửa nhỏ, lặng lẽ sưởi ấm những lớp học, lặng lẽ nhen nhóm niềm đam mê khoa học cho thế hệ mai sau trên mảnh đất quê hương Dân Hòa. Cuộc đời này cần lắm những con người như thế - những người lấy nụ cười của học trò làm niềm vui, lấy sự trưởng thành của quê hương làm lẽ sống. Câu chuyện về thầy không chỉ là một bài ca đẹp trong phong trào thi đua yêu nước năm 2026, mà sẽ còn là nguồn cảm hứng bất tận, lay động và lan tỏa đến mỗi chúng ta. Để rồi, từ đốm lửa của thầy, sẽ có thêm hàng trăm, hàng ngàn đốm lửa khác được thắp lên, cùng nhau thắp sáng cả một vùng trời tri thức của quê hương Dân Hòa thân yêu.

Tác giả: Cô Lê Thị Vân Anh- GV Ngữ văn trường THCS Nguyễn Đức Lượng